Ар Халхын хамгийн том Ламын гэгээний хүрээг эцсийн удаа харсан минь

Хөгжмийн нэрт зохиолч Г.Бирваагийн дурсамжийн номонд Монголын түүх соёл, зан заншил, уламжлалтай холбоотой олон сонин баримт буй. энэ удаад түүний цэрэгт мордох үеийн (1930-аад оны сүүлч) дүр байдлын талаархи дурсамжийг нь сонирхуулж байна. 

Cte79qWXYAABuJO

Монгол улсын зүүн хил хязгаар их түгшүүртэй байсан учир энэ жил 21, 20 насны цэргийг хамт татсан тул Өвөрхангай аймгийн Баянзүрх сумын төвд 50 гаруй шинэ цэрэг цугларсан байсан. Аав ээж, ах эгч нар нь цэрэгт явж байгаа хүндээ юуны өмнө бичиг үсэгтэй болж ирээрэй гэж захидаг байсан. Бичиг үсгийн чадвартай хүн цэрэгт явбал цэргийн дарга болчихно гэж болгоомжлон ном эрдмээ нуугаарай гэж захидаг байсан. Хөөрхий миний ээж аав цэргийн хөгжим жигтэйхэн гоё дуу гаргадаг, тэр цэргийн хугацаа нь 5 жил байдаг. Их сайхан шүдтэй хүнийг авдаг гэнэ билээ. Миний хүүгийн шүд сайхан учир шүдээ нууж яваарай гэж захидаг байлаа. Тэр үеийн малчид төв суурин газар суух хүсэл бага байсан.  Хүсдэг зүйл нь амин тэжээлийн малтай, их олон хүүхэдтэй айл болох хүсэлтэй байлаа. Сумын захиргаанд ирсэнээ бүртгүүлээд хөдөөнөөс ирж буудалладаг ламындаа очиж хоноод маргааш нь Нүвлэн дацанд олон лам нар хурал хурж байхад нь орж цэрэгт сайн явахаа даатгаад би сумын захиргаа орохоор явж, аав хурал хуруулахаар үлдлээ. Цэрэг дайчилгааны үеэр сумын босго өртөөнд Пэрэнлэй гэлэнгийн Балжинням хэмээх их баян хүн дайчлагдсан байсан. Балжинням гуай манай аавын их дотны танил хүн байсан учир “Хоёр сүйхт хондон” гэдэг сайхан морио зориуд надад унуулахаар авч ирээд 3 төгрөг өгөөд хацар дээр үнсчихээд явчихлаа. Аав хурлаа хуруулаад хүрээд ирлээ. Аав миний унаж явах морийг харангуутаа “Миний хүүг нутгийн тэнгэр бурхан өршөөж байна. Аяны замд буянтай хүн адуунхаа сор болсон сайхан морио унуулж алсын замын чинь өлзий хийморийг нээн мялаажээ. Цагаан сараар явуулын чоно бас таарсан. Ээ буян заяа нь үргэлж дэлгэрч байтугай” гэж ерөөгөөд “Миний хүү цэргийнхээ албанд бүр онцгой сайн явах нь дээ” гэж бэлгэшээж байсан. Тэр мөрөөдөл ёсоор бий 65 жил сайн явж байна.  Цэргийн албанд явж байгаа залуусыг мориндоо морд гэнгүүт аав зөв хацар дээр минь үнсээд, моринд мордуулж цулбуураас барьж “Миний хүү хүний газар төрийнхөө сүлдэнд залбирч, засгийнхаа зарлигийг дагаж яваарай” гэж ээжийн анх ерөөсөн ерөөлийг ерөөж билээ. Аав ээж хоёрын энэ ерөөлөөс үзэхэд монгол түмэн залгамж үеийнхээ хүн чанар буюу хүмүүжлийг тэнгэрт өргөн дээдэлдэг, түүнийгээ жинхэнэ хүн байх монгол ёс бол зөв хүмүүжил гэж үздэг байжээ. Аав ээж хоёрын энэ ерөөлөөс үзэхэд монгол түмэн залгамж үеийнхээ хүн чанар буюу хүмүүжлийг тэнгэрт өргөн дээдэлдэг, түүнийгээ жинхэнэ хүн байх монгол ёс бол зөв хүмүүжил гэж үздэг байжээ. Цэргүүд хоёр хоёроороо эгнэн “Шивээ хиагт”, “Улаан туг” зэрэг хувьсгалын дуу дуулаад хүрээ, сумын төвийнхөн том жижиггүй эгнэн зогсчихсон гараараа даллан үдэж байлаа. Ламын гэгээний хүрээний зүүн урд талд оршдог Хамар даваа хэмээх их өндөр даваан дээр гараад мориноосоо бууж, морьдоо амрааж байх зуур эргээд харсан чинь манай хүрээ мөн их сүртэй харагдаж билээ. Эрдэнэ бандид Ламын гэгээний хүрээ нь Ар халхын 700 гаруй сүм, хийд, хүрээний хамгийн олон /4000/ лам нартай, 41 дугантай, хамгийн олон хурал номтой,  жилд хамгийн олон болдог шашины  /16/ баяр цам майдар, хамгийн том Жийн дугантай энэ нь оройтойгоо дөрвөн давхар, мянга гаран лам нар багтаж хурал хурдаг, Цогчин дуган нь оройтойгоо гурван давхар 800-гаад лам нар багтан хурлаа хурдаг тийм хүрээ байлаа. Их сайхан нартай тунгалаг өдөр аварга том дуганы чимэглэл мөн их том алтан тунгалаг өдөр аварга том дуганы чимэглэл мөн том алтан ганжир, хорол, бодь гөрөөсний алт шармал хурц шар өнгө, цав цагаан 41 дуган өнгө хослон харагдаж байгаа нь үнэхээр тансаг эрхэм сайхан харагдаж билээ. Энэ хүрээг бишрэн харж байгаа миний хараа эцсийнх байсан юм билээ. Одоо юу ч байхгүй зөвхөн туурь төдий харагдана.

Гончигийн Бирваа “Ерэн жилийн дурсамж” номноос

2 “Ар Халхын хамгийн том Ламын гэгээний хүрээг эцсийн удаа харсан минь

  1. Pingback: Cock Ring Trios

  2. Pingback: Event Management Company in Hyderabad for Companies

Leave a Reply